INFODROMeZINE 23  30 augustus 2002

Dit is het laatste nummer van het INFODROMeZINE

Infodrome is af, maar nog lang niet klaar

Op de top in Johannesburg circuleert een wereldwijde enquête waaruit blijkt dat Nederlanders zo'n beetje het minst van allen vertrouwen hebben in bedrijven en private belangenorganisaties. Dit is uitstekend nieuws: ons kritisch vermogen legt de basis voor een goed functionerend systeem van checks and balances: bedrijven die door kritische consumenten en hun belangenorganisaties van boven tot onder worden doorgelicht. Belangenorganisaties die op hun beurt door dezelfde consumenten net zo kritisch worden gevolgd. Zo kan een netwerksamenleving ook duurzaam en verantwoord zijn, zelfs op plekken waar onze overheid niet kan komen!!

Het vreemde is alleen dat Nederlanders volgens het SCP juist wel een groot vertrouwen hebben in de overheid en in bestaande instituties. Dit wijst er op dat we helemaal geen kritische volgers van private bedrijven en organisaties (willen) zijn, maar er juist op hopen dat de overheid die onbetrouwbare private partijen voor en namens ons in het oog zal houden. Dat we in ons eigen tuintje mogen knoeien dat het een aard heeft en dat de overheid zal opletten dat we de maatschappelijk verantwoorde kaders niet zullen overtreden.

Er schuilt hier een aanzienlijk probleem waar we nog jaren last van gaan hebben. Want de overheid heeft in het informatietijdperk nu juist de grootste moeite om die klassieke veldwachtersfunctie uit te kunnen oefenen. De complexiteit, de dynamiek en de grensoverschrijdendheid zijn daarvoor veel te groot. Burgers zullen moeten leren met hun kritische vermogens bij te dragen aan collectieve doelen. De overheid zal die helpende hand moeten leren waarderen en moeten leren die helpende hand waar mogelijk ook actief in te schakelen. Maar zover zijn we nog lang niet. Burgers denken vooralsnog dat de overheid eest maar eens wat moet gaan presteren en we hebben een minister van EZ die denkt dat hij ons wel even kan komen uitleggen dat we meer respect voor de ambtsketenen moeten tonen.

We denken dat het Infodromeprogramma wel de nodige ideeën en inspiratie heeft opgeleverd om uit dit dilemma te komen. Dat is ook de reden waarom al ons materiaal op www.infodrome.nl vindbaar en doorzoekbaar blijft. En dat is ook de reden waarom Mei Li Vos onze erfenis zal gaan beheren onder de naam infodrome.org; bij haar kunt u terecht voor vragen en vervolgopdrachten.

Voor nu, danken wij u voor uw medewerking en aandacht en wensen u veel succes met uw bijdrage aan de ontwikkeling van instituties voor het informatietijdperk.

Krijn van Beek

naar inhoudsopgave

infodrome nieuws

Het nieuws over Infodrome van de afgelopen weken is:

Drome on
Het gedachtegoed van Infodrome zal door Mei Li Vos in een andere, meer praktische vorm worden gecontinueerd met Infodrome.org (in de lucht: begin september). Met adviesopdrachten, lezingen, onderwijs aan universiteiten en het ontwikkelen van programma's (tv, internet) zal de kennis over de informatiesamenleving in de praktijk worden gebracht en verder uitgedragen. Infodrome.org is ondergebracht bij United Knowledge, het internetprojectbureau voor de publieke sector. Het nieuwe adres: United Knowledge / Infodrome.org, Wibautstraat 3, 1091 GH Amsterdam, 020-5961101, vos@infodrome.nl

Terugblik op vooruitzien
Het einde van het programma Infodrome, als opdracht van het kabinet Kok-2, wordt gemarkeerd met het boekje "Terugblik op vooruitzien, bij het einde van een denktank". Hierin geven wij een toelichting op de manier waarop Infodrome de afgelopen jaren gewerkt heeft en schetsen wij voor het kabinet Balkenende het beeld van de huidige informatiesamenleving. Ook hebben wij een aantal mensen aan het woord gelaten om hun visie te geven op het programma en de uitkomsten ervan. Het boekje wordt begin september aan onze relaties gestuurd. De tekst is ook na te lezen op de site (vanaf begin september beschikbaar).

Maatschappelijke en politieke turbulentie
Op uitnodiging van Infodrome en De Balie gaven onder andere Jeremy Rifkin, Geoff Mulgan en Manuel Castells hun visie op de informatiesamenleving en de veranderingen die dit veroorzaakt voor economie, cultuur, overheid en politiek. Voor iedereen die deze uiterst boeiende lezingen- en debattenreeks heeft moeten missen, hebben wij de lezingen op internet geplaatst. Het is ook mogelijk een papieren versie van deze lezingenserie bij ons te bestellen (020-5961101).

Digitale tweedeling
In opdracht van Infodrome schreef professor Jan van Dijk (Universiteit Twente) een survey over de digitale kloof. Van Dijk zet de stand van zaken over het onderzoek en het beleid hierover op een rij. Belangrijke conclusie van het rapport is dat het denken over de digitale kloof gedomineerd wordt door een fixatie op het hebben van de apparatuur, terwijl de echte kloof zit in het gebruik van ICT. Ook zal de kloof bij ongewijzigd beleid toenemen. Van Dijk doet aanbevelingen voor onderzoek en beleid. Het rapport zal in september worden gepubliceerd door Infodrome.org en is op te vragen bij Mei Li Vos, www.infodrome.org

Meer nieuws over infodrome vindt u op onze pagina lopende zaken.

terug naar inhoudsopgave

net verschenen

De afgelopen weken zijn onder andere de volgende ICT-relevante notities en nota's uitgebracht.

Omgevingsverkenner ICT
In opdracht van de ministeries van V&W, EZ en VROM deed TNO Inro onderzoek naar de mogelijkheid een instrument te ontwikkelen om de effecten van ICT op ruimte en mobiliteit te meten. Veel is nog onduidelijk over wat precies de effecten zijn van ICT op het gebruik van ruimte en de mobiliteit. En dus is er ook veel onduidelijkheid over hoe ICT ingezet kan worden om de problemen in deze beleidsterreinen op te lossen. TNO doet een aantal voorstellen voor het ontwikkelen van de omgevingsverkenner, maar ook over de manier waarop de drie ministeries hun kennisvragen dusdanig kunnen bundelen dat er in onderzoek en beleid de noodzakelijke synergie kan ontstaan. Wederom een kwestie van aanpakken, maar ook het uit de kast trekken van veel onderzoeken en adviezen die al eerder zijn uitgevoerd op dit gebied. Wellicht komen de mobimiles van net-niet-minister Pieper nog eens voorbij.

Pole position
Bij het intikken van 'politiek' op de zoekmachine Google komt als eerste resultaat Politiek-digitaal.nl. De visuele evidentie van dit opmerkelijke en heuglijke feit is terug te vinden onder de Feiten & Cijfers van de tussenrapportage (annex bidbook) van Politiek-digitaal. Politiek-digitaal is sinds medio februari ontvankelijk voor surfbezoekers. Dat zijn er in de loop van de maanden meer dan 200.000 geworden.
'Door de populaire vertolking van politieke, academische en technische thema's, de hoge mate van interactiviteit en de mix van spel en ernst', zo stelt hoofdredacteur De Jong ietwat ronkend vast in zijn inleiding, 'kreeg Politiek-digitaal een unieke signatuur.' United Knowledge heeft het project in korte tijd opgezet en uitgebouwd tot een spraakmakend (nieuw) medium. De tussenrapportage laat zien welke combinatie van inhoudelijke documenten ('dossiers'), tools, columns en debatten het afgelopen halfjaar tot stand is gebracht.

Privacy by design
Bij het tot stand brengen van een informatie-infrastructuur moet de overheid al tijdens het ontwerpen ervan rekening houden met de privacy van de burger. 'Achteraf privacy inbouwen blijkt erg lastig'. Aldus het College Rechtsbescherming Persoonsgegevens (CPB) in zijn achtergrondstudie Elektronische overheid en privacy.

Het is belangrijk dat de burger er ook daadwerkelijk op kan vertrouwen dat zijn persoonsgegevens in goede handen zijn (en blijven). Zulk vertrouwen is volgens het college een essentiële voorwaarde voor een goed functionerende informatie-infrastructuur. 'Hoe meer hij (de burger) de overheid vertrouwt, hoe kleiner zijn behoefte zal zijn om haar in de gaten te houden.' Daarom moet de overheid zorgen voor optimale transparantie, zodat de burger zicht op en inzicht in de verwerking van zijn persoonsgegevens heeft. Het rapport is gericht aan overheidsorganisaties en biedt een aantal handvatten voor dienstverlening van de elektronische overheid aan de burger, rekening houdend met de Wet bescherming persoonsgegevens. 'Pro-actieve dienstverlening' en een verdeling over 'front- en backoffice' zijn hierbij de sleutelbegrippen.

Manifest voor herwaardering van de autodidact.
Deze ISOC publicatie klinkt veelbelovend: autodidacten worden in onze kennissamenleving inderdaad nogal ondergewaardeerd. Terwijl leren buiten school, cursus of training - gewoon op je werk of terwijl je met je kinderen speelt - misschien wel de meest intensieve leerplek is van alle. Helaas, geen woord over wat en hoe mensen allemaal leren als ze niet op cursus o.i.d. vertoeven. Geen woord, eigenlijk, over de autodidact. Wel heel veel woorden over de noodzaak dat de overheid hiertoe de infrastructuur organiseert.

Eigenlijk is het ook bezwaarlijk het een manifest te noemen. Oproepen tot actie ('Autodidacten aller landen surft naar elkander' of zoiets) kom je niet tegen. Het blijft een beetje latent allemaal. Tenminste zo valt een zin ergens aan het slot toch wel te kwalificeren: 'Zoveel mogelijk maatschappelijke creativiteit moet worden omgezet in inspirerende leercontexten.' Hoe het ook zij, de citaten zijn prachtig, zoals deze van Heinrich Heine: "als de Romeinen verplicht zouden zijn geweest om Latijn te leren, dan hadden ze nooit tijd gehad om de wereld te veroveren".

terug naar inhoudsopgave

GEDANE ZAKEN

De afgelopen weken hebben onder andere de volgende ICT-relevante bijeenkomsten plaatsgevonden:

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
Op 13 en 14 augustus is het 24-uur ministerie MVO in Amsterdam bijeen gekomen onder leiding van Walter Etty. Centrale vraag was: ontwerp een overheidsbeleid dat het krachtenveld waarin collectieve waarden tussen bedrijfsleven en samenleving worden nagestreefd, kan optimaliseren.

Jacqueline Cramer (hoogleraar Milieumanagement), Valerie Frissen (senior-adviseur TNO-STB), Ton Hoff (manager Environmental Affairs), Harry Hummels (hoogleraar Duurzaam Ondernemen), Gerard Oonk (coordinator Landelijk India Werkgroep), Jan Oosterwijk (eigenaar-directeur Bodyshop Benelux), Stephan Peijnenburg (directeur Max Havelaar), Hans Vijlbrief (directeur Algemene Economische Politiek, Ministerie van EZ), Casper van Zijl (directeur SCR Ahold) en Krijn van Beek (directeur Infodrome) brachten als "ministers voor een etmaal" kennis in vanuit diverse achtergronden.

Het advies leunt op twee gedachten. Bedrijven moeten door de overheid meer ondersteund worden in hun streven naar maatschappelijk verantwoord ondernemen. Daartoe moeten de vraagkracht van de burgers en haar belangenorganisaties versterkt worden.

De oplossing die het 24-uur ministerie biedt is tevens tweeledig. Het voorgenomen Kennis- en Informatiecentrum MVO moet veranderen in een onafhankelijke Trusted Third Party (TTP) die aanzienlijk meer taken krijgt toebedeeld dan het nu heeft als kenniscentrum. Het belangrijkste is dat zij niet alleen als verlengstuk van bedrijven moet functioneren, maar zeker ook als die van de burgers. Zo zou het TTP een dynamisch 'sterrensysteem' moeten ontwikkelen en op verzoek adviezen uitbrengen over specifieke productie- of distributiesituaties.

Daarnaast kan de overheid zelf ook een aantal interventies plegen om mvo een hogere vlucht te laten nemen. Een mooi voorbeeld hiervan is de pensioen- en verzekeringskamer (pvk) die als toezichthouder op de Nederlandse pensioenfondsen via een beleidsregel of aanbeveling pensioenfondsen stimuleren tot openheid over hun duurzame (mvo) beleggingen.

Binnenkort is het advies te downloaden van www.infodrome.nl en zal het advies waarschijnlijk worden aangeboden aan Joop Wijn, staatssecretaris van Economische Zaken.

terug naar inhoudsopgave

sitetip

De Infodrome site brengt een brede toegang tot interessante sites die een beeld geven van de informatiesamenleving. Een overzicht van alle links vindt u op onze linkspagina. Dit maal belichten we:

Infoid.org
Richard Rogers heeft voor Infodrome vier politieke instrumenten voor het web ontwikkeld. In zijn binnenkort te publiceren boek: 'info.gov. political instruments for the web' staan deze vier instrumenten beschreven. Hierin geeft hij ook een nieuwe informatiestrategie voor een overheid. Infodrome heeft dit boek door Marie-José Klaver laten inkorten, vertalen en bewerken. Deze handzame versie wordt binnenkort onder onze relaties verspreid. De instrumenten en theorie van Rogers zijn inmiddels te vinden op www.govcom.org.

Een van de meest intrigerende instrumenten is de Web-Issue Index (Webkwestie-index). Middels dit instrument worden de websites van maatschappelijke organisaties gescand op hun issue-agenda. De Web-Issue Index laat de populariteit van maatschappelijke kwesties in de tijd zien. In één oogopslag wordt - zoals bij een beursindex - duidelijk wat de stijgers en dalers zijn. Het is een geschikt instrument om belangrijke kwesties naar boven te halen die bijvoorbeeld door de reguliere media worden verwaarloosd of genegeerd. De Web-Issue Index kan ook gebruikt worden om de doelen van maatschappelijke organisaties in kaart te brengen.

Voor de overheid is de Webkwesties-index een geschikt instrument om haar eigen 'issue bewustzijn' te verhogen. Kennis van kwesties die mensen belangrijk vinden, is onmisbaar voor een overheid die niet voor verrassingen, als het grote succes van de Lijst Pim Fortuyn (LPF), wil komen te staan. De Web-Issue Index is te vinden en gratis te downloaden als screensaver op www.infoid.org

terug naar inhoudsopgave

in de krant

Opvallende berichten in de kranten van de afgelopen week.
Kijk op de website van Infodrome bij kranten voor een totaaloverzicht.

Computerbranche knokt om overheid
Wordt het LINUX of blijft Microsoft zijn tarieven verhogen. En op welke PC werk je dan als ambtenaar?

Illegaal op KPN-terrein
Voor een bezoek aan een officiële i-mode site moet je betalen, voor een kijkje op een particulier in elkaar gezette site niet. En wat doet de KPN?

Nederlanders zijn meest heavy users van het net
Alleen in Denemarken en de VS klikken ze vaker een URL-tje weg

Provider gaat justitie handje helpen
De providers zijn er klaar voor om ieders digitale gangen na te gaan, nu de burger nog.

Het recht op informatie kopiëren
Twee Amerikaanse senatoren proberen de entertainment industrie van een probleem af te helpen

terug naar inhoudsopgave

Agenda

De komende weken staan onder andere de volgende gebeurtenissen op de agenda in de informatiemaatschappij:

WIJZER AAN ZEE
Organisator: De Baak
Dag: donderdag 29 en vrijdag 30 augustus 2002
Plaats: Noordwijk
Informatie: De Baak

DE OPSTAND DER BURGERS
Organisator: De Rode Hoed
Dag: dinsdag 10 september 2002, 16.00 uur
Plaats: De Rode Hoed, Amsterdam
Informatie: De Rode hoed

EEN NIEUWE WERELDORDE?
Organisator: De Evert Vermeer Stichting
Dag: woensdag 11 september 2002, 20.00 uur
Plaats: De Rode Hoed, Amsterdam
Informatie: EVS.

PulchrITijd-BIJEENKOMST
Organisator: PulchrITijd
Dag: donderdag 12 september, 16.30 uur
Plaats: Pulchri Studio, Den Haag
Informatie: Pulchri

KIVI-congres: kwetsbaarheid van digitale systemen
Organisator: Nederlandse Ingenieursvereniging
Dag: donderdag 12 september
Plaats: Auditorium TU Delft, Delft
Informatie: KIVI

NEXT 5 MINUTES 4
Organisator: De Balie i.s.m. De Waag e.a.
Dag: (opening) donderdag 12 september, 18.00 uur
Plaats: Bijlmerplein, Amsterdam ZO
Informatie: Balie

INFORMATIEBEVEILIGING BIJ DE OVERHEID
Organisator: Het expertise centrum
Dag: donderdag 19 september, 15.00 uur
Plaats: De Spiegel, Den Haag
Informatie: HEC

TIJD EN RUIMTE
Organisator: Kasteel Groeneveld/De Balie
Dag: zaterdag 21 en zondag 22 september 2002
Plaats: Baarn, kasteel Groeneveld, Amsterdam, de Balie
Informatie: Kasteel Groeneveld en de Balie

CONGRES KLANT IN ZORGLAND
Organisator: ZonMw
Dag: donderdag 26 september
Plaats: de Reehorst, Ede
Informatie: ZonMW

OVERHEID & ICT De praktijk van e-Governement 2002
Organisator: Studiecentrum voor Bedrijf en Overheid
Dag: vrijdag 27 september 2002
Plaats: Nederlands Congrescentrum Den Haag
Informatie: SBO

POLITIEK, WAT MOET JE ERMEE?
Organisator: De Rode Hoed
Dag: maandag 30 september 2002, 19.30 uur
Plaats: De Rode Hoed, Amsterdam
Informatie: De Rode Hoed

TWEEDAAGSE INTENSIEVE CURSUS INFORMATIE ARCHITECTUUR
Organisator: Euroforum
Dag: dinsdag 1 oktober en woensdag 2 oktober 2002
Plaats: Kaatsheuvel, Golden Tulip Efteling Hotel
Informatie: Euroforum

STARTCONFERENTIE RUIMTELIJK PLANBUREAU
Organisator: Ruimtelijk Planbureau
Dag: donderdag 3 oktober 2002
Plaats: Den Haag, Omniversum
Informatie: Ruimtelijk Planbureau

Congres Association of Internet Researchers
Organisator: Infonomics
Dag: zondag 13-woensdag 16 oktober 2002
Plaats: Universiteit Maastricht
Informatie: Infonomics
Planning: AoiR

WIE ORDE ZAAIT, ZAL CHAOS OOGSTEN
Organisator: De Baak
Dag: woensdag 16 t/m vrijdag 18 oktober, en vrijdag 8 november 2002
Plaats: De Baak, Noordwijk
Informatie: Baak

HOE VEILIG WILLEN WE HET HEBBEN?
DISCUSSIEBIJEENKOMST OVER BEVEILIGIING EN PRIVACY PATIENTENDOSSIER
Organisator: NPCF
Dag: donderdag 24 oktober, 15.30 - 19.00 uur
Plaats: Utrecht, Het Vechthuis, Jagerskade 13-15
Informatie: NPCF

BOUWEN EN WONEN IN HET GROEN
Organisator: Elsevier Congressen
Dag: woensdag 30 oktober 2002
Plaats: Soestduinen, Hilton Royal Park
Informatie: Elsevier

CONGRES @NDERS WERKEN
Organisator: TelewerkForum
Dag: 7 november 2002
Plaats: Stadhuis Almere
Informatie: Telewerkforum

E-BUSINESS IN DE 5E VERSNELLING
Organisator: ECP.NL
Dag: dinsdag 12 en woensdag 13 november 2002
Plaats: Rotterdam, WTC
Informatie: ECP

terug naar inhoudsopgave

colofon

Dit was het laatste nummer van INFODROMeZINE. Met ingang van 1 september 2002 is het programma in de huidige opzet ten einde. Een aantal activiteiten zal worden doorgezet door Mei Li Vos, onder Infodrome.org (in de lucht per begin september 2002)

De redactie:
Marcel Boontje
Wendy van der Ree
Mark de Kruijk

Contact:
020-551 0859
info@infodrome.nl

Een abonnement neemt u door dit formulier in te vullen en op te sturen.

terug naar inhoudsopgave